Επιφυλάξεις για παραπλανητικές προσφορές, αυξημένους ελέγχους και ανάγκη απόλυτης προσοχής από τους καταναλωτές
Η φετινή Black Friday ξεκίνησε με υψηλές προσδοκίες από τον εμπορικό κόσμο και έντονη κινητικότητα από τους καταναλωτές, οι οποίοι αναζητούν πραγματικές, οικονομικά συμφέρουσες αγορές ενόψει των Χριστουγέννων. Από την Παρασκευή 28 Νοεμβρίου τα καταστήματα βρίσκονται σε πλήρη εμπορική ετοιμότητα, με τις προσφορές να φτάνουν έως και 70%, ενώ οι καταναλωτές στρέφονται σε προϊόντα που καλύπτουν από καθημερινές ανάγκες έως χριστουγεννιάτικα δώρα. Τα καταστήματα θα παραμείνουν ανοιχτά την Κυριακή 30 Νοεμβρίου, ενώ η κορύφωση του κύματος εκπτώσεων θα σημειωθεί την Cyber Monday, όταν η αγορά μεταφέρεται σχεδόν αποκλειστικά στο διαδίκτυο. Παράλληλα, το υπουργείο Ανάπτυξης εντείνει τους ελέγχους για την αποφυγή παραπλανητικών εκπτώσεων και την επιβολή προστίμων όπου απαιτείται. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΕΒΕΠ Βασίλη Κορκίδη, η αγοραστική κίνηση αναμένεται να παραμείνει στα περσινά επίπεδα, με περίπου 3 εκατομμύρια πωλήσεις, μέση απόδειξη 100 ευρώ και συνολικό τζίρο περίπου 300 εκατομμύρια ευρώ. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι τα τελευταία τρία χρόνια ο τζίρος της Black Friday έχει τριπλασιαστεί, ενώ η αύξηση των διαδικτυακών αγορών είναι πλέον διπλάσια σε σχέση με τα φυσικά καταστήματα.
Ισχυρό ενδιαφέρον του κοινού και αύξηση στη διάθεση για αγορές
Οι ετήσιες μετρήσεις της EY Ελλάδος δείχνουν ότι η πρόθεση αγοράς ενισχύεται σημαντικά: το 63% των καταναλωτών δηλώνει ότι θα ψωνίσει, έναντι μόλις ενός στους δύο πέρυσι. Οι καταναλωτές, επηρεασμένοι από το παρατεταμένο περιβάλλον πληθωρισμού, αναζητούν φθηνές αγορές και προσφορές με ουσία, με οκτώ στους δέκα να παραδέχονται ότι αναβάλλουν αγορές μέχρι να ξεκινήσουν οι εκπτώσεις. Παράλληλα, καταγράφεται μια πρώτη «αποσυμπίεση» στην κατανάλωση, καθώς αυξάνεται η ζήτηση για προϊόντα που δεν αφορούν είδη πρώτης ανάγκης. Στο επίκεντρο για τους άνδρες βρίσκονται τεχνολογία και ηλεκτρονικές συσκευές, ενώ για τις γυναίκες ρούχα και αξεσουάρ, μαζί με προϊόντα προσωπικής φροντίδας και είδη σπιτιού. Ωστόσο, παραμένει έντονη η επιφυλακτικότητα: 45% των καταναλωτών αμφισβητούν τη γνησιότητα των εκπτώσεων, ενώ το 30% θεωρεί ότι τα προϊόντα που τους ενδιαφέρουν «δεν μπαίνουν ποτέ στις πραγματικές προσφορές». Τα στοιχεία υπογραμμίζουν την ανάγκη για διαφάνεια και αξιόπιστη εμπορική πρακτική, με τις εταιρείες να καλούνται να αξιοποιήσουν καλύτερα τα ψηφιακά εργαλεία και τη τεχνητή νοημοσύνη για εξατομικευμένες προσφορές.
Οι επιχειρήσεις σε έναν μήνα προσφορών που μετακινεί – αλλά δεν αυξάνει – τον τζίρο
Με την Black Friday να έχει εξελιχθεί από μία ημέρα σε ένα σχεδόν ολόκληρο μήνα προσφορών, ο αντιπρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Νίκος Κογιουμτσής, τονίζει ότι η περίοδος έχει αλλάξει ριζικά τις ισορροπίες του λιανεμπορίου. Οι καταναλωτές καλούνται σε προσεκτική έρευνα, έλεγχο τιμών 30 ημερών και προτίμηση μικρομεσαίων επιχειρήσεων που συχνά προσφέρουν καλύτερο συνδυασμό ποιότητας και τιμής. Ο εμπορικός κόσμος, παρά τις προσπάθειες, αντιμετωπίζει τη μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στις αλυσίδες και τις μικρές επιχειρήσεις, ενώ το κόστος λειτουργίας παραμένει αυξημένο κατά έως και 40%. Ο πρόεδρος του ΕΣΠ, Θοδωρής Καπράλος, υπογραμμίζει ότι τα στοιχεία δείχνουν πως η Black Friday δεν αυξάνει τον συνολικό τζίρο, αλλά τον μετακινεί, παγώνοντας την αγορά πριν τις προσφορές και αποδυναμώνοντας την εορταστική περίοδο.
Τι αγοράζουν φέτος οι Έλληνες και με πόσα χρήματα
Η έρευνα της Klarna αποκαλύπτει ότι 87,9% των καταναλωτών σκοπεύει να κάνει αγορές, στοχεύοντας κυρίως σε είδη ένδυσης (37,7%) και προϊόντα τεχνολογίας (35,3%). Ένα σημαντικό ποσοστό θα εκμεταλλευτεί την περίοδο για χριστουγεννιάτικα δώρα (22,7%), ενώ αυξάνεται και η προτίμηση για είδη σπιτιού. Όσον αφορά τη δαπάνη, οι περισσότεροι θα ξοδέψουν 100 έως 250 ευρώ, ενώ ένας στους πέντε θα κινηθεί στα 250–500 ευρώ. Σημαντικό στοιχείο είναι ότι 41,2% ελέγχει τις τιμές πριν τις εκπτώσεις, αποκαλύπτοντας υψηλή καχυποψία, ενώ 25,3% εξακολουθεί να αμφισβητεί τη γνησιότητα των προσφορών. Στα μέσα πληρωμής κυριαρχούν οι χρεωστικές κάρτες (54,9%), ενώ αυξάνεται δυναμικά η επιλογή άτοκων, ευέλικτων πληρωμών, η οποία έχει ενισχυθεί κατά σχεδόν 29% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Κίνδυνοι εξαπάτησης και ανάγκη για απόλυτη προσοχή στις online αγορές
Η Visa και η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας προειδοποιούν ότι η περίοδος των εκπτώσεων αποτελεί πρόσφορο έδαφος για ηλεκτρονικές απάτες, πλαστές σελίδες και παραπλανητικές διαφημίσεις. Το πλήθος των συναλλαγών διευκολύνει τους επιτήδειους, ενώ οι τεχνικές εξαπάτησης – συχνά ενισχυμένες από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης – γίνονται ολοένα και πιο πειστικές. Η έμφαση δίνεται στον έλεγχο της αξιοπιστίας της πηγής, στην αποφυγή προσφορών που προκαλούν «αίσθηση επείγοντος» και στη χρήση μόνο ασφαλών μεθόδων πληρωμής. Οι καταναλωτές καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί σε αιτήματα μεταφοράς χρημάτων, σε μηνύματα από «γνωστά» προφίλ που μπορεί να έχουν παραβιαστεί, αλλά και σε ιστοσελίδες χωρίς επαρκή πιστοποίηση ή ταυτότητα.
Οι προειδοποιήσεις του Συνηγόρου του Καταναλωτή για παραπλανητικές εκπτώσεις και κρυφές χρεώσεις
Η Ανεξάρτητη Αρχή Συνήγορος του Καταναλωτή επισημαίνει ότι η αυξημένη κίνηση της Black Friday συχνά συνοδεύεται από παραπλανητικές πρακτικές, όπως τεχνητά αυξημένες αρχικές τιμές, ελλιπείς πληροφορίες προϊόντων, κρυφές χρεώσεις και καθυστερήσεις στις παραδόσεις. Επίσης, οι αγορές από ιστοσελίδες αμφίβολης αξιοπιστίας αποτελούν έναν από τους πιο συχνούς κινδύνους. Για την προστασία των καταναλωτών συστήνεται σχολαστικός έλεγχος προηγούμενων τιμών, σωστή αξιολόγηση της διαθεσιμότητας, αναζήτηση καταστημάτων με πλήρη στοιχεία επικοινωνίας και αποφυγή παρορμητικών αγορών. Η Αρχή υπενθυμίζει ότι για τις online αγορές ισχύει δικαίωμα υπαναχώρησης 14 ημερών, ενώ σε περίπτωση διαφωνιών οι καταναλωτές μπορούν να απευθύνονται απευθείας στην υπηρεσία.
