Στο επίκεντρο της κατακραυγής βρίσκεται ο δημοσιογράφος Σταμάτης Ζαχαρός, μετά την προκλητική ανάρτηση φωτογραφίας της Γκρέτα Τούνμπεργκ στο X (Twitter), η οποία αποδείχθηκε πλαστή και παραπλανητική, καθώς δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη (AI).
Η εικόνα παρουσίαζε τη Σουηδή ακτιβίστρια να ποζάρει σε πλοίο προς τη Γάζα, φορώντας παλαιστινιακή μαντίλα και κρατώντας στο χέρι ένα ποτό – μια εικόνα κατασκευασμένη για να προκαλέσει, που ωστόσο δεν συνοδευόταν από καμία απολύτως ένδειξη ότι πρόκειται για ψηφιακή απεικόνιση και όχι πραγματικό γεγονός.
Δείτε το βίντεο από το 1.10.31
Ο κ. Ζαχαρός, παραβλέποντας κάθε βασικό κανόνα δεοντολογίας και ενημέρωσης, επέλεξε να παρουσιάσει την εικόνα ως γνήσια, αφήνοντας το κοινό να πιστέψει ότι η Τούνμπεργκ πραγματικά συμμετείχε σε ταξίδι προς τη Γάζα. Το αποτέλεσμα ήταν ένα κύμα παραπληροφόρησης που διαδόθηκε με ταχύτητα στα κοινωνικά δίκτυα, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις.
Fake news χωρίς disclaimer: Συνειδητή παραπλάνηση ή ανικανότητα;
Η απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στο γεγονός ότι η φωτογραφία είναι προϊόν AI γεννά σοβαρά ερωτήματα για τις προθέσεις πίσω από την ανάρτηση. Πολλοί χρήστες κάνουν λόγο για εσκεμμένη παραπληροφόρηση, ενώ άλλοι μιλούν για δημοσιογραφική ανεπάρκεια.
Φευγουμευρωπαία pic.twitter.com/5lRmNegn8g
— Stamatis Zacharos (@SZacharos) June 3, 2025
Αντί να παραδεχτεί ευθέως το λάθος, ο κ. Ζαχαρός επέλεξε τη σιωπή, αποφεύγοντας να απολογηθεί ή να δώσει διευκρινίσεις – στάση που εντείνει την αίσθηση αλαζονείας και ασυδοσίας στην ψηφιακή σφαίρα.
Η Γκρέτα και η ηθική των deepfakes
Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης για κατασκευή πολιτικά φορτισμένων εικόνων είναι ήδη ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της σύγχρονης ενημέρωσης. Όταν δημοσιογράφοι ή δημόσια πρόσωπα επιλέγουν να αξιοποιούν τέτοια εργαλεία χωρίς διάκριση, εξηγώντας τίποτα, το αποτέλεσμα είναι η διάβρωση της εμπιστοσύνης στο δημόσιο λόγο.
Η περίπτωση του Σταμάτη Ζαχαρού δεν είναι απλώς ένα «λάθος». Είναι μια κραυγαλέα απόδειξη της επικίνδυνης ελαφρότητας με την οποία κάποιοι διαχειρίζονται την ισχύ που τους δίνουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Όταν η ενημέρωση μετατρέπεται σε clickbait
Η υπόθεση Ζαχαρού είναι παράδειγμα προς αποφυγή. Όχι μόνο γιατί παρουσίασε ως αληθινή μια πλαστή εικόνα, αλλά και γιατί δεν ένιωσε την ανάγκη να λογοδοτήσει για αυτό. Όταν η δημοσιογραφία υποτάσσεται στο engagement και τις εντυπώσεις, η ζημιά γίνεται συλλογική.
