Η αποκλιμάκωση στο Νταβός και η «κόκκινη γραμμή» της κυριαρχίας που θέτουν Δανία και Νουούκ
Σε μια αιφνιδιαστική τροπή των διατλαντικών σχέσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε από το Νταβός την επίτευξη ενός πλαισίου συμφωνίας με το ΝΑΤΟ, το οποίο εξασφαλίζει στις ΗΠΑ «πλήρη και μόνιμη πρόσβαση» στη Γροιλανδία. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε τον Αμερικανό πρόεδρο στην απόσυρση των απειλών για επιβολή πρόσθετων δασμών (έως και 25%) εναντίον οκτώ ευρωπαϊκών χωρών, αποτρέποντας —προς το παρόν— τη μεγαλύτερη ρήξη στις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ των τελευταίων δεκαετιών.
Το «Concept» της συμφωνίας: Άμυνα και αποκλεισμός Ρωσίας-Κίνας
Παρά την αισιοδοξία του Τραμπ, οι λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς, με τον ίδιο να κάνει λόγο για ένα «concept μιας συμφωνίας». Το πλαίσιο, το οποίο συζητήθηκε με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προβλέπει:
- Στρατηγική Πρόσβαση: Αναθεώρηση της αμυντικής συνθήκης του 1951 για την ενίσχυση της παρουσίας του αμερικανικού στρατού, χωρίς χρονικό περιορισμό.
- «Χρυσός Θόλος»: Εγκατάσταση στοιχείων του νέου αντιπυραυλικού συστήματος των ΗΠΑ (Golden Dome) στο έδαφος της Γροιλανδίας.
- Επενδυτικό Μπλόκο: Ρητή απαγόρευση σε κινεζικές και ρωσικές επενδύσεις στο νησί, προκειμένου να θωρακιστεί η ασφάλεια της Αρκτικής.
- Πρόσβαση σε Ορυκτά: Αν και ο Ρούτε δήλωσε ότι το θέμα δεν συζητήθηκε, ο Τραμπ επιμένει ότι η συμφωνία θα περιλαμβάνει πρόσβαση στα κρίσιμα ορυκτά της περιοχής.
Η «κόκκινη γραμμή» της κυριαρχίας
Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ θα μπορούν να κάνουν «ακριβώς αυτό που θέλουμε» προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Κοπεγχάγης και του Νουούκ. Η Δανή Πρωθυπουργός, Μέτε Φρέντερικσεν, και ο Πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, ξεκαθάρισαν ότι η εθνική κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
«Είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε πολλά ζητήματα… Αλλά η κυριαρχία είναι η κόκκινη γραμμή», τόνισε ο Νίλσεν, προσθέτοντας ότι παραμένει «στο σκοτάδι» αναφορικά με το περιεχόμενο της συμφωνίας που ανακοίνωσε ο Τραμπ.
Από την πλευρά του, ο Μαρκ Ρούτε υπογράμμισε ότι το ΝΑΤΟ υποστηρίζει τις συνομιλίες στη βάση του σεβασμού της κυριαρχίας, ενώ ζήτησε από τους συμμάχους να αυξήσουν τις δαπάνες τους για την ασφάλεια της Αρκτικής, με στόχο την ολοκλήρωση των τεχνικών λεπτομερειών εντός των αρχών του 2026.
Δυσπιστία στην Ευρώπη: Ένας «πληγωμένος» δεσμός
Παρά την αποκλιμάκωση, η Κάγια Κάλας, επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, σημείωσε ότι οι διατλαντικές σχέσεις «υπέστησαν πλήγμα», καθώς η πολιτική πίεσης και οι απειλές του Τραμπ κλόνισαν την εμπιστοσύνη. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες παραμένουν επιφυλακτικοί, φοβούμενοι μια νέα αλλαγή στάσης από τον Λευκό Οίκο, ενώ η Κίνα χαρακτήρισε τις κατηγορίες περί «απειλής» ως «αβάσιμες», κατηγορώντας τη Δύση για διαστρέβλωση των επιστημονικών της αποστολών στην Αρκτική.
