Σε ένα νέο γεωπολιτικό σκηνικό που διαμορφώνεται μέσα από την κόλαση του πολέμου στην Ουκρανία, η Ρωσία αποκαλύπτει – μέσω διαρροών στο Reuters – τις προϋποθέσεις του Κρεμλίνου για τερματισμό της σύρραξης. Οι όροι που φέρεται να θέτει ο Βλαντιμίρ Πούτιν είναι σκληροί και ξεκάθαροι: παύση της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ, άρση κυρώσεων και εγγυήσεις ουδετερότητας για την Ουκρανία.
Το ρωσικό πλαίσιο «ειρήνης»
Τρεις πηγές με γνώση των εσωτερικών συνομιλιών αποκάλυψαν ότι ο Πούτιν απαιτεί μια γραπτή δέσμευση από τη Δύση πως η Ουκρανία, η Γεωργία και η Μολδαβία δεν θα ενταχθούν ποτέ στο ΝΑΤΟ. Παράλληλα, η Ρωσία θέλει την επιστροφή δεκάδων δισεκατομμυρίων σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία, την κατάργηση σημαντικών κυρώσεων και διεθνείς εγγυήσεις προστασίας για τον ρωσόφωνο πληθυσμό εντός ουκρανικών συνόρων.
Αυτή η στρατηγική του Πούτιν, όπως περιγράφεται από ρωσικές πηγές, δεν είναι προσφορά για ειρήνη — αλλά πολιτικό τελεσίγραφο, στο φόντο στρατιωτικών προελάσεων και κλιμακούμενης πίεσης.
Στη μέση του διπλωματικού σκακιού: Τραμπ, Ζελένσκι και μια εύθραυστη ισορροπία
Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίζεται ως δυνητικός μεσολαβητής. Παρά τις κατά καιρούς φιλοφρονήσεις προς τον Πούτιν, έχει αλλάξει ρητορική, προειδοποιώντας τον Ρώσο ηγέτη να μην αγνοεί τις διπλωματικές πρωτοβουλίες και χαρακτηρίζοντας τις πρόσφατες επιθέσεις της Ρωσίας ως «παίξιμο με τη φωτιά». Σύμφωνα με πληροφορίες, οι δύο άνδρες συζήτησαν για ώρες μια πιθανή εκεχειρία, με τον Πούτιν να φέρεται ανοιχτός στη σύνταξη μνημονίου, το οποίο όμως – έως τώρα – παραμένει ασαφές και μονομερές.
Ο Ζελένσκι, από την πλευρά του, δηλώνει πρόθυμος για άμεση τριμερή συνάντηση, αλλά η ουκρανική κυβέρνηση επιμένει ότι δεν πρόκειται να παραδώσει κυριαρχία ή να δεχτεί “ουδετερότητα” υπό απειλή εισβολής. Η Ουκρανία εξακολουθεί να απαιτεί ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας από τη Δύση, χωρίς υποχωρήσεις στον πυρήνα των εθνικών της στόχων.
Η γεωπολιτική καρδιά της διαμάχης: Το ΝΑΤΟ και η «σφαίρα επιρροής»
Για τον Πούτιν, ο πόλεμος δεν είναι απλώς εδαφική σύγκρουση – είναι η απάντηση δεκαετιών ρωσικής πικρίας για την επέκταση του ΝΑΤΟ προς τα πρώην σοβιετικά εδάφη. Από τη σύνοδο του Βουκουρεστίου το 2008 μέχρι την ενσωμάτωση της Φινλανδίας και της Σουηδίας στη συμμαχία, η Ρωσία αισθάνεται περικυκλωμένη. Τώρα απαιτεί ένα νομικά δεσμευτικό «στοπ» στην ανατολική διεύρυνση.
Οι δυτικοί σύμμαχοι, όμως, παραμένουν αμετακίνητοι στην πολιτική των «ανοικτών θυρών». Το ΝΑΤΟ έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα επιτρέψει στη Μόσχα να υπαγορεύει τις αποφάσεις κυρίαρχων χωρών, ενώ ΗΠΑ και Ευρωπαίοι ηγέτες απορρίπτουν την ιδέα υποχώρησης υπό απειλή πολέμου.
Η Ρωσία ελέγχει ήδη το 20% της Ουκρανίας – και θέλει περισσότερα
Ο Πούτιν δεν κρύβει πλέον ότι επιδιώκει πλήρη έλεγχο τεσσάρων ουκρανικών περιφερειών (Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, Ζαπορίζια και Χερσώνα), ενώ ρωσικά στρατεύματα έχουν παρουσία και σε τμήματα άλλων περιοχών όπως το Χάρκοβο και η Σούμι. Το Κρεμλίνο εμφανίζεται πλέον πιο σκληρό, προειδοποιώντας ότι αν δεν υπάρξει συμφωνία, η επόμενη «πρόταση ειρήνης» θα είναι πολύ πιο οδυνηρή.
Ειρήνη ή επόμενη φάση πολέμου;
Η Μόσχα μιλά για «ειρηνευτική πρόθεση», αλλά οι κινήσεις στο έδαφος δείχνουν στρατιωτική επιτάχυνση. Οικονομικά, το Κρεμλίνο αρχίζει να νιώθει πίεση από την εξάντληση πόρων και τις επιπτώσεις των κυρώσεων, με την τιμή του πετρελαίου να πέφτει και τις ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό να αυξάνονται. Παρ’ όλα αυτά, ρωσικές πηγές διαμηνύουν ότι η Ρωσία μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο «για όσο χρειαστεί», ακόμα και αν το κόστος συνεχίσει να ανεβαίνει.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θέλει ο Πούτιν ειρήνη, αλλά με ποιους όρους και σε ποια χρονική στιγμή. Και, κυρίως, αν ο υπόλοιπος κόσμος είναι διατεθειμένος να πληρώσει το πολιτικό και γεωστρατηγικό τίμημα που απαιτεί το Κρεμλίνο.
