Τα ελληνικά media σε κρίσιμο σημείο: Θα στηριχθεί η εγχώρια ενημέρωση ή οι πολυεθνικές κολοσσοί;
Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μια καθοριστική επιλογή:
να υπερασπιστεί τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης ή να παρατείνει τα προνόμια των πολυεθνικών του διαδικτύου που αποκομίζουν τεράστια κέρδη από την ελληνική αγορά χωρίς να αποδίδουν το παραμικρό στο ελληνικό Δημόσιο.
Δύο μέτωπα έχουν ήδη ανοίξει — και από τον τρόπο που θα τα χειριστεί η κυβέρνηση θα εξαρτηθεί αν η ελληνική ενημέρωση θα επιβιώσει ή θα περάσει οριστικά στα χέρια των ξένων τεχνολογικών κολοσσών.
1. Το ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων και της Google
Η σύγκρουση μεταξύ των Ελλήνων εκδοτών και της Google για τα πνευματικά δικαιώματα έχει φτάσει σε οριακό σημείο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Grant Thornton, μόνο για το 2022 τα έμμεσα έσοδα της Google στην Ελλάδα ξεπέρασαν τα 530 εκατομμύρια ευρώ, με περισσότερα από 420 εκατ. να προέρχονται από τη διαφήμιση.
Οι εκδότες ζητούν ένα δίκαιο μερίδιο, της τάξης του 10% των εσόδων, ποσό που υπολογίζεται έως 45 εκατ. ευρώ — ωστόσο, μια συμφωνία μεταξύ 25 και 30 εκατ. ευρώ θα θεωρούνταν ρεαλιστική.
Η Google, αντίθετα, επιδιώκει να αποδώσει ελάχιστα, χρησιμοποιώντας την πίεση και τη διαπραγματευτική της ισχύ για να επιβάλει ένα ποσό-ψίχουλα.
Εάν τελικά επικρατήσει η πολυεθνική, οι εφημερίδες και τα περιοδικά θα δεχθούν συντριπτικό πλήγμα, καθώς ήδη δοκιμάζονται από τον πληθωρισμό, το υψηλό κόστος παραγωγής και τη δραματική πτώση των πωλήσεων.
Ολόκληρη η αλυσίδα ενημέρωσης —από τα τυπογραφεία μέχρι τις ηλεκτρονικές εκδόσεις— κινδυνεύει με κατάρρευση, αφού το περιεχόμενο των εντύπων αναπαράγεται μαζικά από τη Google χωρίς επαρκή αποζημίωση.
2. Οι πλατφόρμες streaming και ο άνισος ανταγωνισμός
Το δεύτερο κρίσιμο μέτωπο αφορά την τεράστια ανισότητα ανάμεσα στα ελληνικά τηλεοπτικά δίκτυα και τις υπηρεσίες streaming (Netflix, Disney+, Amazon Prime, Apple TV+ κ.ά.).
Ενώ οι πλατφόρμες αυτές δραστηριοποιούνται ελεύθερα στην Ελλάδα, φορολογούνται στην Ιρλανδία και δεν αποδίδουν τίποτα στο ελληνικό Δημόσιο, οι εγχώριοι σταθμοί:
- πληρώνουν 3,5 εκατ. ευρώ ετησίως για τη χρήση συχνοτήτων,
- αποδίδουν εταιρικούς φόρους και ΦΠΑ,
- καταβάλλουν εισφορές σε ΕΚΦΑ και ΕΔΟΕΑΠ,
- και υφίστανται πολλαπλάσια λειτουργικά κόστη.
Την ίδια στιγμή, οι συνδρομές στις πλατφόρμες streaming μετατρέπονται απευθείας σε συνάλλαγμα που φεύγει εκτός Ελλάδας, ενώ κάθε μήνα περισσότερες από 40 νέες πρεμιέρες σειρών, ταινιών και ντοκιμαντέρ κατακλύζουν την αγορά, απορροφώντας το κοινό και μειώνοντας τα έσοδα των ελληνικών καναλιών.
Η κυβέρνηση μπροστά σε δίλημμα χωρίς περιθώρια
Αντί να ρυθμίσει το πρόβλημα θεσμικά, επιβάλλοντας φορολογική δικαιοσύνη και υποχρεωτική καταβολή πνευματικών δικαιωμάτων, η κυβέρνηση επιλέγει να μοιράζει επιδοτήσεις:
- μέσω του ΕΔΟΕΑΠ και του ΕΚΚΟΜΕΔ,
- με μειώσεις ή καταργήσεις τελών συχνοτήτων,
- προσπαθώντας να καλύψει με κρατικό χρήμα τη ζημία που προκαλούν οι ανισότητες της αγοράς.
Όμως αυτή η τακτική δεν αποτελεί λύση, αλλά παράταση της κρίσης. Τα ελληνικά ΜΜΕ δεν χρειάζονται ελεημοσύνη – χρειάζονται ισότιμους όρους ανταγωνισμού απέναντι στις πολυεθνικές που λειτουργούν χωρίς έλεγχο και χωρίς υποχρεώσεις.
Το ερώτημα πλέον είναι πολιτικό και στρατηγικό:
θα επιλέξει η κυβέρνηση να προστατεύσει τον ελληνικό Τύπο και την εθνική ενημέρωση,
ή θα συνεχίσει να κλείνει το μάτι στους τεχνολογικούς κολοσσούς, οδηγώντας τα ελληνικά media στη διάλυση;
