Το νέο αφήγημα του πρώην πρωθυπουργού, η “Ιθάκη” δεν αποκαλύπτει αλήθειες· αποκαλύπτει την εμμονή του να παρακάμπτει τις δικές του ευθύνες και να επενδύει σε έναν ρόλο που η ίδια η πραγματικότητα έχει ακυρώσει
Γράφει η Αίθρα Χόφμαν
Το βιβλίο του Αλέξη Τσίπρα παρουσιάζεται ως εξομολόγηση, αλλά λειτουργεί ως καταφύγιο υπεκφυγών. Δεν επιχειρεί να φωτίσει μια περίοδο που καθόρισε τη σύγχρονη Ιστορία, αλλά να ανακατασκευάσει την εικόνα ενός πολιτικού που θέλει να εμφανιστεί ως παρεξηγημένος ηγέτης. Στις σελίδες του, ο Τσίπρας επιχειρεί να μετατρέψει μια διαδρομή γεμάτη κλυδωνισμούς, λάθη, αντιφάσεις και αυτοαναιρέσεις σε αφήγημα σχεδόν ηρωικής δοκιμασίας. Η πραγματικότητα όμως που ο ίδιος περιγράφει —έστω και ακούσια— είναι συντριπτικά ενοχοποιητική.
Αντί να κάνει ουσιαστικό απολογισμό, επιλέγει να λειτουργήσει ως σχολιαστής της ίδιας του της θητείας. Περιγράφει εσωκομματικά χάσματα, κυβερνητικές παρωδίες, πρόσωπα που ο ίδιος τοποθέτησε σε κρίσιμους ρόλους και σήμερα παρουσιάζει ως εμπόδια. Η εικόνα είναι ξεκάθαρη: ο πρώην πρωθυπουργός αποποιείται τις επιλογές του. Ο στρατός που ο ίδιος συγκρότησε χαρακτηρίζεται «άτακτος». Οι αποφάσεις που ο ίδιος υπέγραψε αποδίδονται σε πιέσεις. Οι συνεργάτες του παρουσιάζονται άλλοτε ως αφερέγγυοι και άλλοτε ως υπονομευτές. Κι εκείνος; Σταθερά στη θέση του «αδικημένου».
Παράλληλα, επιχειρεί να μετατρέψει την πορεία της χώρας μέσα από συγκρούσεις, παλινωδίες και οδυνηρά λάθη σε ιστορία προσωπικής λύτρωσης. Η αφήγησή του όμως εκθέτει τον ίδιο. Από τις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν σε αδιέξοδο, μέχρι την υπογραφή του τρίτου Μνημονίου —το οποίο σήμερα παρουσιάζει ως αναπόφευκτο— η διαδρομή δεν αποτυπώνεται ως συνειδητή κυβερνητική ευθύνη, αλλά ως μια συλλογική «περιπέτεια» από την οποία θέλει τώρα να εξέλθει αλώβητος.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το πώς αντιμετωπίζει τους ανθρώπους που ανέδειξε: τους τοποθετεί στο περιθώριο με μια ευκολία που αποκαλύπτει βαθιά προσωποκεντρική νοοτροπία. Ο καθένας που βρέθηκε δίπλα του μετατρέπεται σε βολικό αποδέκτη ευθυνών, ενώ ο ίδιος εμφανίζεται ως ο μόνος που είχε καθαρή πρόθεση — αλλά ποτέ ικανότητα. Αυτή η προσπάθεια μετάθεσης ευθυνών σε υπουργούς, συνεργάτες, ακόμη και σε συνθήκες που ο ίδιος δημιούργησε, όχι μόνο δεν τον αθωώνει· τον επιβαρύνει περισσότερο.
Το βιβλίο που φιλοδοξεί να αποτελέσει εφαλτήριο επιστροφής λειτουργεί τελικά ως καθρέφτης των αδιεξόδων του. Η προσπάθεια να παρουσιαστεί ως ηγέτης που τον αδίκησε η Ιστορία, υπογραμμίζει το πλέον αμείλικτο συμπέρασμα: η Ιστορία δεν τον αδίκησε — απλώς τον κατέγραψε όπως ακριβώς υπήρξε.
