Η μυστική τηλεφωνική συνομιλία που αποκαλύπτει η Washington Post
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Washington Post, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν απαίτησε από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ τον πλήρη έλεγχο του Ντονέτσκ, μιας στρατηγικά κρίσιμης περιοχής στην ανατολική Ουκρανία, ως όρο για τον τερματισμό του πολέμου. Η αποκάλυψη προέρχεται από δύο ανώτερους αξιωματούχους που μίλησαν ανώνυμα λόγω της ευαισθησίας των συνομιλιών.
Ο Πούτιν προσπαθεί εδώ και έντεκα χρόνια να κατακτήσει την περιοχή, αλλά οι ουκρανικές δυνάμεις συνεχίζουν να αντιστέκονται σθεναρά, γνωρίζοντας ότι το Ντονέτσκ αποτελεί ασπίδα για την πρωτεύουσα Κίεβο. Παρά την αισιοδοξία του Τραμπ για προοπτική συμφωνίας, η στάση του Ρώσου προέδρου δείχνει ότι δεν έχει μεταβάλει τις πάγιες απαιτήσεις του, που κρατούν το μέτωπο σε αδιέξοδο από το 2022.
Η σημασία του Ντονέτσκ και οι ρωσικές βλέψεις
Το Ντονέτσκ, καρδιά της ανατολικής Ουκρανίας και κόμβος βιομηχανικής ισχύος, παραμένει το πιο επίμονο στρατηγικό ζητούμενο του Κρεμλίνου. Η πλήρης κατάληψή του θα εξασφάλιζε συνεχή χερσαία σύνδεση από τα ρωσικά σύνορα ως την Κριμαία, εδραιώνοντας τον ρωσικό έλεγχο στη νότια ζώνη της χώρας.
Ο Πούτιν, που θεωρεί το Ντονέτσκ «ιστορικά ρωσικό έδαφος», επιδιώκει να το παρουσιάσει ως νίκη εξιλέωσης μετά τις αποτυχίες των τελευταίων ετών. Από την άλλη πλευρά, το Κίεβο δηλώνει κατηγορηματικά ότι η απώλεια της περιοχής θα σήμαινε την αρχή του διαμελισμού της χώρας. Ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Είναι σαν να τους ζητάς να πουλήσουν το ίδιο τους το πόδι χωρίς αντάλλαγμα».
Η πρόταση ανταλλαγής και οι αμερικανικές αντιδράσεις
Κατά την ίδια συνομιλία, ο Πούτιν φέρεται να πρότεινε παραχώρηση τμημάτων της Ζαπορίζια και της Χερσώνας, που ελέγχει μερικώς, με αντάλλαγμα το Ντονέτσκ. Ορισμένοι αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου θεώρησαν αυτή την πρόταση «πρώτο σημάδι ευελιξίας» του Κρεμλίνου, ωστόσο η ουκρανική πλευρά τη χαρακτήρισε παγίδα νομιμοποίησης κατοχής.
Ο Τραμπ, μετά τη συνάντησή του στον Λευκό Οίκο με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, απέφυγε να σχολιάσει δημόσια τις ρωσικές απαιτήσεις, περιοριζόμενος να αναφερθεί σε «πραγματιστικές βάσεις ειρήνης». Ωστόσο, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, ο Λευκός Οίκος βρίσκεται σε δίλημμα: να στηρίξει την αδιάλλακτη στάση του Κιέβου ή να επιδιώξει μια συμφωνία που θα δώσει στον Τραμπ ρόλο ειρηνοποιού.
Το παρασκήνιο της επερχόμενης Συνόδου της Βουδαπέστης
Η Ουγγαρία θα αποτελέσει το επόμενο πεδίο διαπραγματεύσεων. Ο Τραμπ και ο Πούτιν πρόκειται να συναντηθούν στη Βουδαπέστη μέσα στις επόμενες εβδομάδες, σε μια Σύνοδο που διπλωμάτες χαρακτηρίζουν «την πιο επικίνδυνη της δεκαετίας».
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο έχει αναλάβει τον συντονισμό των συνομιλιών, ενώ η Ουκρανία δηλώνει ότι στηρίζει την πρόταση για κατάπαυση πυρός στις σημερινές γραμμές του μετώπου, υπό τον όρο να λάβει ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας από ΗΠΑ και Ε.Ε.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ πίεσε την ουκρανική αντιπροσωπεία να εξετάσει «προσωρινή λύση» στο Ντονέτσκ, επικαλούμενος τη ρωσόφωνη πλειονότητα της περιοχής – επιχείρημα που το Κίεβο απορρίπτει ως ρωσική προπαγάνδα.
Σταθερό το μέτωπο, αυξανόμενη η κόπωση
Οι γραμμές μάχης έχουν παραμείνει ουσιαστικά αμετάβλητες για δώδεκα μήνες, με καμία πλευρά να μην εξασφαλίζει αποφασιστικό πλεονέκτημα. Η Ρωσία εξακολουθεί να κατέχει περίπου το 20% του ουκρανικού εδάφους, ενώ οι ουκρανικές δυνάμεις αντιστέκονται με μειωμένους πόρους και αυξανόμενη εξάρτηση από τη δυτική υποστήριξη.
Η Ουκρανία ήλπιζε ότι η επίσκεψη Ζελένσκι στην Ουάσιγκτον θα εξασφάλιζε πυραύλους Tomahawk, όμως η συνάντηση έληξε χωρίς νέα στρατιωτική βοήθεια. Ο Τραμπ φέρεται να επιθυμεί μια γρήγορη συμφωνία, ώστε να εμφανιστεί ως ηγέτης που τερμάτισε τον πόλεμο. Οι Ευρωπαίοι, αντίθετα, φοβούνται ότι κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με συμφωνία υποταγής στα ρωσικά τετελεσμένα.
Το επικίνδυνο διπλωματικό σταυροδρόμι
Η Ουκρανία και η Ρωσία μετρούν δυνάμεις και συμμαχίες πριν από τη Σύνοδο της Βουδαπέστης. Το Κρεμλίνο εμφανίζεται αμετακίνητο, ενώ το Κίεβο δηλώνει ότι «κανένα σπιθαμιαίο έδαφος δεν θα παραδοθεί». Στο φόντο, η Ευρώπη βλέπει να διαμορφώνεται μια νέα γραμμή ψυχρού πολέμου, όπου η ειρήνη κινδυνεύει να μετατραπεί σε ανακωχή κατοχής.
Η απαίτηση του Πούτιν για το Ντονέτσκ δεν είναι απλώς όρος διαπραγμάτευσης· είναι δοκιμασία ισχύος – για τον Τραμπ, για το ΝΑΤΟ και για τη διεθνή ισορροπία δυνάμεων που κλυδωνίζεται.
