Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν υπέδειξε τρεις σιίτες κληρικούς ως πιθανούς διαδόχους – Πρωτοφανής κίνηση που ενεργοποιεί τον μηχανισμό μετάβασης στο θεοκρατικό καθεστώς
Σε μια πρωτοφανή κίνηση για τα δεδομένα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ φέρεται να έχει υποδείξει τρεις ανώτερους σιίτες κληρικούς ως υποψήφιους διαδόχους του, σύμφωνα με αποκάλυψη των New York Times που βασίζεται σε τρεις Ιρανούς αξιωματούχους με γνώση των εξελίξεων.
Η απόφαση κοινοποιήθηκε στο Συμβούλιο των Ειδικών, το ανώτατο θεσμικό όργανο που είναι επιφορτισμένο με την επιλογή του νέου ανώτατου ηγέτη σε περίπτωση απώλειας ή ανικανότητας του εν ενεργεία.
Φόβοι για στοχευμένη επίθεση: Η σκιά του Ισραήλ και η ανάγκη για θεσμική συνέχεια
Η απόφαση Χαμενεΐ να προχωρήσει στον ορισμό διαδόχων έρχεται σε μια χρονική στιγμή ιδιαίτερης έντασης, με την στρατιωτική σύγκρουση Ιράν – Ισραήλ να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, και τις ανησυχίες για πιθανό στοχευμένο χτύπημα σε βάρος του ίδιου να εντείνονται.
Η Τεχεράνη έχει δεχθεί πληθώρα ισραηλινών επιθέσεων, ενώ η συμμετοχή των ΗΠΑ στον πόλεμο θεωρείται από το ιρανικό καθεστώς πλέον ως πιθανό ενδεχόμενο, με ιδιαίτερη έμφαση στους κινδύνους για κρίσιμες υποδομές όπως το υπόγειο πυρηνικό εργοστάσιο στο Φορντό.
Ο Χαμενεΐ έχει ήδη μετακινηθεί σε απόλυτα ασφαλές καταφύγιο, περιορίζοντας τη χρήση ψηφιακών μέσων και διατηρώντας επικοινωνία μόνο μέσω φυσικών μεσολαβητών με τον στενό του κύκλο.
Ο Χαμενεΐ προετοιμάζει την «επόμενη μέρα» – Απών ο γιος του και ο εκλιπών Ραΐσι
Η επιλογή των τριών κληρικών αποτελεί, όπως σημειώνουν πηγές, καθαρά πολιτειακή πράξη, με κριτήριο τη σταθερότητα του θεσμού του Βελιγιατί Φακίχ, της κορυφαίας εξουσίας στο θεοκρατικό σύστημα του Ιράν.
Αξιοσημείωτη είναι η απουσία από τη λίστα τόσο του γιου του Χαμενεΐ, Μοτζταμπά, όσο και του πρώην προέδρου Εμπραχίμ Ραΐσι, ο οποίος σκοτώθηκε το 2024 σε δυστύχημα με ελικόπτερο, γεγονός που ανακάτεψε τις ισορροπίες εντός του κληρικο-στρατιωτικού κατεστημένου.
Αλλαγή δόγματος: Για πρώτη φορά καθοδήγηση διαδοχής από εν ενεργεία ηγέτη
Πρόκειται για την πρώτη φορά από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας που ένας εν ενεργεία ανώτατος ηγέτης ορίζει πιθανούς διαδόχους εν ζωή, και μάλιστα εν μέσω πολεμικών συνθηκών.
Η διαδικασία εκλογής ανώτατου ηγέτη είναι παραδοσιακά μακρά και περίπλοκη, με διαβουλεύσεις σε υψηλό θρησκευτικό επίπεδο, αλλά ο Χαμενεΐ φέρεται να έχει ζητήσει επίσπευση της διαδικασίας ώστε να αποφευχθεί πολιτικό κενό σε περίπτωση απώλειάς του.
Αντίδραση ειδικών: «Θεσμική ωριμότητα με στόχο τη διατήρηση του ελέγχου»
Ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Βάλι Νασρ σχολίασε σχετικά:
«Το γεγονός ότι δόθηκαν ονόματα υποψηφίων εν ζωή του ηγέτη, και εν μέσω πολέμου, δείχνει την κρισιμότητα της κατάστασης αλλά και τη θεσμική ωριμότητα ενός καθεστώτος που θέλει να διατηρήσει τον έλεγχο πάση θυσία».
Η επιλογή αυτή έχει ήδη ενεργοποιήσει τους θεσμικούς μηχανισμούς της Τεχεράνης για ενδεχόμενη μεταβατική περίοδο, σε ένα πολιτικό και γεωστρατηγικό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από ακραία αστάθεια.
