Το πόρισμα-καταπέλτης της Εισαγγελίας αποκαλύπτει ένα εργοστάσιο-παγίδα χωρίς ανιχνευτές αερίου και με παράνομες εγκαταστάσεις – «Αν μιλούσες, έχανες τη δουλειά σου» καταγγέλλουν οι συγγενείς των θυμάτων για τη διαρροή που μύριζε επί μήνες
Σοκαριστικές αποκαλύψεις, που μετατρέπουν την τραγωδία στα Τρίκαλα σε ένα προδιαγεγραμμένο εργοδοτικό έγκλημα, φέρνει στο φως η αυτοψία της Εισαγγελίας και των ειδικών κλιμακίων (ΤΕΕΜ). Η μπισκοτοβιομηχανία «Βιολάντα», πίσω από τη βιτρίνα της επιτυχημένης επιχείρησης, φαίνεται πως έκρυβε έναν μηχανισμό θανάτου, όπου οι βασικοί κανόνες ασφαλείας θυσιάστηκαν για την απρόσκοπτη παραγωγή. Η έκθεση, που βρίσκεται πλέον στα χέρια των δικαστικών αρχών, περιγράφει ένα σκηνικό απόλυτης ανευθυνότητας: μηδενικοί ανιχνευτές διαρροής, παράνομα θαμμένες σωληνώσεις και δεξαμενές προπανίου σε αποστάσεις που παραβίαζαν κάθε έννοια πυρασφάλειας.
Το μοιραίο «τυφλό» σημείο και η έλλειψη προστασίας
Ο ενεργειακός επιθεωρητής Μιχάλης Χριστοδουλίδης, αναλύοντας τα τεχνικά δεδομένα, θέτει αμείλικτα ερωτήματα για την ποιότητα της εγκατάστασης. Η διαρροή εντοπίστηκε σε ένα θαμμένο τμήμα του σωλήνα που συνέδεε τις δεξαμενές με τους φούρνους, ένα σημείο που δεν θα έπρεπε ποτέ να βρίσκεται κάτω από το χώμα χωρίς ειδική προστασία.
Σύμφωνα με τον ειδικό, ο σωλήνας φαίνεται πως στερούνταν οποιασδήποτε αντιδιαβρωτικής κάλυψης (ασφαλτικές βαφές ή ταινίες πολυαιθυλενίου) και καθοδικής προστασίας. Το αποτέλεσμα ήταν το προπάνιο να διαφεύγει επί μήνες μέσα στο έδαφος και, επειδή είναι βαρύτερο από τον αέρα, να λιμνάζει στα υπόγεια του κτιρίου, μετατρέποντας τα θεμέλια του εργοστασίου σε μια τεράστια αποθήκη εκρηκτικών έτοιμη να πυροδοτηθεί από την παραμικρή σπίθα ενός ηλεκτρικού κυκλοφορητή.
«Μύριζε θάνατο και μας ανάγκαζαν να σιωπούμε»
Οι μαρτυρίες των συγγενών και των διασωθέντων συγκλονίζουν, αποκαλύπτοντας ένα καθεστώς εργασιακού εκφοβισμού. Η αδελφή της αδικοχαμένης Ελένης Κατσαρού κατήγγειλε πως η οσμή του προπανίου ήταν έντονη και γνωστή σε όλους, από τους εργάτες μέχρι τη διοίκηση. Ωστόσο, η απειλή της απόλυσης λειτουργούσε ως φίμωτρο. «Εάν έκανες καταγγελία, έχανες τη δουλειά σου», δηλώνει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ένα περιβάλλον όπου τα εργατικά ατυχήματα —κομμένα δάχτυλα και τραυματισμοί— ήταν καθημερινότητα και αντιμετωπίζονταν με αδιαφορία.
Η στιγμή της κόλασης: Όταν το πάτωμα άνοιξε στα δύο
Οι περιγραφές των λεπτών της έκρηξης κόβουν την ανάσα. Οι πέντε γυναίκες, όλες τους μητέρες που επέλεγαν τη νυχτερινή βάρδια για να βλέπουν τα παιδιά τους το πρωί, δεν είχαν καμία ελπίδα. Η έκρηξη στο υπόγειο ήταν τόσο σφοδρή που το πάτωμα του εργοστασίου κυριολεκτικά υποχώρησε.
«Άνοιξε μια τρύπα και τα κορίτσια έπεσαν μέσα στο υπόγειο, ενώ τα πάνελ της οροφής τις πλάκωσαν», περιγράφει μητέρα διασωθείσας. Η 44χρονη Ελένη, η 56χρονη Βούλα, η 56χρονη Τάσια, η 65χρονη Αγάπη και η νεαρή μητέρα Βάσω, χάθηκαν μέσα σε δευτερόλεπτα σε μια βόμβα προπανίου που η εργοδοσία αρνούνταν να εξουδετερώσει, παρά τις συνεχείς προειδοποιήσεις.
Η «τεχνητή» οσμή που αγνοήθηκε εγκληματικά
Ένα από τα πιο επιβαρυντικά στοιχεία για την εταιρεία είναι η παρουσία της αιθυλομερκαπτάνης. Πρόκειται για την ουσία που προστίθεται στο άοσμο προπάνιο ώστε να μυρίζει σαν «σάπιο αυγό» σε περίπτωση διαρροής. Το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι ένιωθαν τη μυρωδιά σημαίνει πως το σύστημα προειδοποιούσε επίσημα και δυνατά. Το ερώτημα που πλέον καλείται να απαντήσει η δικαιοσύνη είναι γιατί δεν υπήρξε πτώση πίεσης στα μανόμετρα, γιατί οι αισθητήρες ανίχνευσης —αν υπήρχαν— δεν ενεργοποίησαν ποτέ τις σειρήνες εκκένωσης και γιατί οι πέντε γυναίκες στάλθηκαν σε μια βάρδια θανάτου χωρίς κανένα μέσο προστασίας.
