Πώς ο ευρωπαϊκός δανεισμός 90 δισ. ευρώ μεταφέρει το ρίσκο του πολέμου στους πολίτες χωρίς να φαίνεται ως φόρος
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατέληξαν σε κοινό δανεισμό από τις κεφαλαιαγορές για να καλυφθούν οι χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανία για την επόμενη διετία. Το συνολικό ποσό των 90 δισ. ευρώ αφορά 24 από τα 27 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς Τσεχία, Ουγγαρία και Σλοβακία εξαιρέθηκαν από τη χρηματοοικονομική υποχρέωση. Η επιλογή αυτή μεταφέρει τη χρηματοδότηση σε υπερεθνικό επίπεδο, χωρίς άμεση εμφάνιση σε εθνικούς προϋπολογισμούς.
Ένα δάνειο με όρους πολέμου
Το κρίσιμο στοιχείο της συμφωνίας είναι ο ιδιαίτερος μηχανισμός αποπληρωμής. Η Ουκρανία υποχρεούται να επιστρέψει τα κεφάλαια μόνο εφόσον κερδίσει τον πόλεμο και μόνο αν η Ρωσία καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις. Μέχρι τότε, το βάρος μεταφέρεται έμμεσα στους Ευρωπαίους πολίτες, μέσω του κοινού ευρωπαϊκού χρέους. Με άλλα λόγια, το ρίσκο δεν εξαφανίζεται· μετατίθεται χρονικά και θεσμικά.
Οι αριθμοί που «μιλούν»
Αν η συμφωνία αποτυπωθεί αριθμητικά, το αποτέλεσμα είναι αποκαλυπτικό. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ο πληθυσμός των 24 χωρών που συμμετέχουν στον κοινό δανεισμό ανέρχεται σε περίπου 424,5 εκατομμύρια πολίτες. Αυτό μεταφράζεται σε περίπου 212 ευρώ κατά μέσο όρο ανά Ευρωπαίο — και, φυσικά, ανά Έλληνα.
Το ποσό δεν εμφανίζεται ως φόρος ή εισφορά. Ενσωματώνεται στον κοινό δανεισμό, μεταφραζόμενο σε μελλοντικές υποχρεώσεις. Με απλά λόγια, η στήριξη προς το Κίεβο έχει ήδη “χρεωθεί” στους πολίτες, ανεξάρτητα από το πότε και αν τα χρήματα αυτά επιστραφούν.
Πολιτική επιλογή με δημοσιονομικό αποτύπωμα
Κυβερνητικές και ευρωπαϊκές πηγές αναγνωρίζουν ότι η συμφωνία έχει έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Η αρχιτεκτονική της μεταφέρει το ρίσκο του πολέμου από τα κράτη στις κεφαλαιαγορές και, τελικά, στους πολίτες της Ευρώπης. Η επιλογή αυτή αποσυμπιέζει τους εθνικούς προϋπολογισμούς στο παρόν, αλλά συσσωρεύει υποχρεώσεις στο κοινό μέλλον.
Το αόρατο κόστος της αλληλεγγύης
Η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στο ύψος των 90 δισ. ευρώ, αλλά στον τρόπο που το κόστος αποκρύπτεται από την άμεση δημόσια συζήτηση. Χωρίς εμφανή φόρο, χωρίς γραμμή στον λογαριασμό, το βάρος διαχέεται στον χρόνο και στους πολίτες. Πρόκειται για μια δημοσιονομική επιλογή που καθιστά την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη αόρατη στο παρόν, αλλά απτή στο μέλλον.
