Η επικίνδυνη αδυναμία ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας και ο εφιάλτης της ανάθεσης δικαιοδοσίας σε γειτονικές χώρες – Γιατί το επεισόδιο στο «Ελευθέριος Βενιζέλος» αγγίζει τον σκληρό πυρήνα της αμυντικής στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία
Η πρόσφατη κατάρρευση των συστημάτων ελέγχου στο διεθνές αεροδρόμιο της Αθήνας δεν αποτελεί μια απλή τεχνική αστοχία, αλλά ένα ζήτημα υψίστης σοβαρότητας για την εθνική ασφάλεια, όπως επισημαίνει με αιχμηρή ανακοίνωσή του ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Η διαχείριση της Εναέριας Κυκλοφορίας (ATM) και οι Υπηρεσίες (ATS) εντός του FIR Αθηνών αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» της ελληνικής κυριαρχίας στον αέρα εδώ και πενήντα χρόνια. Ο κ. Βενιζέλος υπογραμμίζει με νόημα: «Για κάθε χώρα η Διαχείριση της Εναέριας Κυκλοφορίας (ATM), η παροχή Υπηρεσιών Εναέριας Κυκλοφορίας (ATS) και όλα τα συναφή ζητήματα που σχετίζονται με αυτό που συνήθως ονομάζουμε FIR, είναι υψίστης σοβαρότητας ζητήματα αεροναυτιλίας και ασφάλειας πτήσεων».
Η ιστορική σημασία του FIR Αθηνών συνδέεται άρρηκτα με το σύστημα αεράμυνας, τη δέσμευση περιοχών για ασκήσεις και την αδιαπραγμάτευτη απαίτηση της Ελλάδας για υποβολή σχεδίων πτήσης. Το Υπουργείο Εξωτερικών υπενθυμίζει ότι η Τουρκία, από το 1974, επιχείρησε αυθαίρετα με τη ΝΟΤΑΜ 714 να διχοτομήσει το Αιγαίο, προσπάθεια που ανακλήθηκε το 1980 μόνο όταν η Άγκυρα αντιλήφθηκε τη ζημιά στον τουρισμό της. Ωστόσο, η τουρκική πλευρά συνεχίζει να προκαλεί, αρνούμενη να υποβάλει σχέδια πτήσεων για τα στρατιωτικά της αεροσκάφη. Σύμφωνα με την επίσημη ελληνική θέση: «Η Τουρκία έκτοτε, με το επιχείρημα ότι η Σύμβαση του Σικάγο δεν αφορά στα κρατικά αεροσκάφη, σταθερά αρνείται να υποβάλει σχέδια πτήσεων για τις εισόδους των στρατιωτικών αεροσκαφών της εντός του FIR Αθηνών, διαπράττοντας, έτσι, πολυάριθμες παραβάσεις των κανόνων Εναέριας Κυκλοφορίας και δημιουργώντας κινδύνους για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας».
Ο κίνδυνος των «Contingency Plans» και η ευθύνη της Κυβέρνησης
Το πρόσφατο «μπλακ άουτ» αναδεικνύει έναν εφιαλτικό κίνδυνο που ελλοχεύει σε διεθνές επίπεδο (ICAO) και ενωσιακό επίπεδο (EASA/Eurocontrol). Σε περιπτώσεις παρατεταμένης αδυναμίας ελέγχου, ενεργοποιούνται σχέδια έκτακτης ανάγκης (contingency plans) που μπορεί να οδηγήσουν στην ανάθεση της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας σε γειτονικές χώρες. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, τονίζοντας πως ενώ στην ΕΕ η διαχείριση μπορεί να περάσει προσωρινά σε Ιταλία, Βουλγαρία ή Κύπρο, στο επίπεδο του ICAO η δικαιοδοσία «μπορεί να αφορά και γειτονική χώρα που δεν είναι κράτος μέλος της ΕΕ», φωτογραφίζοντας τον κίνδυνο εμπλοκής της Τουρκίας.
Η κυβέρνηση, ως ενιαίο κέντρο άσκησης πολιτικής, οφείλει να διασφαλίσει ότι τέτοια φαινόμενα αδυναμίας δεν θα επαναληφθούν, καθώς εκθέτουν τη χώρα σε διπλωματική και επιχειρησιακή απογύμνωση. Η ανάγκη για αναγνώριση «αγνώστων ιχνών» από την Πολεμική Αεροπορία καθίσταται αδύνατη όταν το σύστημα πολιτικού ελέγχου καταρρέει, προσφέροντας στην Άγκυρα το πάτημα που αναζητά για να αμφισβητήσει τη δικαιοδοσία της Ελλάδας. Το επεισόδιο πρέπει να διερευνηθεί σε πλήρες βάθος, καθώς η διαχείριση του FIR δεν είναι μια τεχνική διαδικασία, αλλά ο σκληρός πυρήνας της εθνικής ασφάλειας και η πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο.
